vol.
Tác giả: Taka Kawachi
2018.04.05
Vào tháng 2 năm 2018, ba mươi năm sau chuyến thăm cuối cùng, huyền thoại nhiếp ảnh 89 tuổi William Klein đã trở lại Nhật Bản nhân dịp triển lãm “NEW PLANET PHOTO CITY – William Klein và Các Nhiếp ảnh gia của Thế kỷ 22” được tổ chức bởi không gian nghệ thuật 21_21 Design Sight tại Tokyo. Klein, ngồi trên chiếc xe lăn, đã có buổi họp báo ngay trước tác phẩm “Atom Bomb Sky, New York 1955” (Bầu trời bom nguyên tử, New York 1955) của mình, một bức ảnh đầy kịch tính về bầu trời Manhattan. Khi khuôn mặt Klein bừng sáng bởi ánh đèn flash liên tục chớp nháy, gương mặt ông không hề biểu lộ cảm xúc. Ông chỉ đơn giản chụp hết tấm này đến tấm khác đám đông đang lăm lăm máy ảnh về phía mình.
William Klein sinh ra tại New York và chuyển đến Paris khi còn trẻ. Vào những năm 1950, được thúc đẩy bởi cả tình yêu lẫn sự chán ghét dành cho thành phố, ông quyết định thực hiện một cuốn sách ảnh về New York — cuốn “New York” của ông, được xem là một trong những cuốn sách ảnh đường phố xuất sắc nhất từng được tạo ra. Klein, người có kinh nghiệm về hội họa và thiết kế nhưng lại ít kiến thức về thiết bị máy ảnh hay kỹ thuật nhiếp ảnh, đã lang thang khắp các con phố New York và chỉ tập trung vào việc bấm máy. Ông chọn lọc và biên tập lại lượng ảnh khổng lồ tích lũy được, tự mình lo phần dàn trang, thiết kế, và cuối cùng xuất bản cuốn “New York”.
Tiêu đề chính thức của cuốn sách là “Life is Good & Good for You in New York” (Cuộc sống tươi đẹp & Tốt cho bạn tại New York). Tuy nhiên, trái ngược với cái tên nghe có vẻ tích cực đó, thành phố này không có danh tiếng tốt vào thời điểm xuất bản lần đầu (thậm chí, New York còn mang một hình ảnh tiêu cực). Theo đó, New York trong ảnh của Klein không có điểm chung nào với những con phố ngăn nắp mà người ta thường thấy trong phim ảnh hay tạp chí. Những bức ảnh của ông thô ráp và gần như đầy vẻ châm biếm, được nhấn mạnh qua những chủ đề hoang dại, lấy nét mờ (blur), độ tương phản cực gắt và những góc máy nghiêng (Dutch angles).
Theo lời kể của chính Klein: “Cuốn sách New York là một cuốn nhật ký bằng hình ảnh và cũng giống như một tờ báo cá nhân. Tôi muốn nó trông như tin tức thời sự. Tôi không cảm thấy đồng điệu với nhiếp ảnh Châu Âu. Nó quá thơ mộng và mang tính giai thoại đối với tôi… Chất động của New York, những đứa trẻ, bụi bẩn, sự điên rồ — Tôi đã cố tìm một phong cách nhiếp ảnh có thể tiệm cận được những điều đó. Vì vậy, ảnh của tôi sẽ nhiều hạt (grainy), tương phản cao và đen tối. Tôi cắt cúp (crop), làm nhòe, nghịch ngợm với phim âm bản. Tôi không thấy kỹ thuật sạch sẽ, chỉn chu là phù hợp với New York. Tôi có thể tưởng tượng những bức ảnh của mình nằm lăn lóc dưới cống rãnh giống như tờ New York Daily News vậy.”
Khi Klein chụp người trên phố, ông luôn tâm niệm ba nguyên tắc: Trance (Nhập thần), Witness (Chứng kiến), và Revel (Tận hưởng). Nói ngắn gọn, điều đó có nghĩa là ông tập trung, hòa mình trọn vẹn vào thế giới trước mắt, và cứ thế bấm máy. Chụp theo cách gần như bản năng này, Klein tìm kiếm một phong cách biểu đạt độc đáo của riêng mình. Thậm chí ngày nay, những bức ảnh chân thực, sống động của ông vẫn chứa đầy những ý tưởng bất ngờ và tạo cảm giác mới mẻ khi ngắm nhìn. Tầm quan trọng của cuốn “New York” và ảnh hưởng của nó đối với các nhiếp ảnh gia trên toàn thế giới vẫn rõ rệt hơn bao giờ hết.
Từ ngày 21 tháng 2 đến ngày 10 tháng 6 năm 2018, địa điểm nghệ thuật 21_21 Design Sight tại Tokyo tổ chức triển lãm “NEW PLANET PHOTO CITY – William Klein và Các Nhiếp ảnh gia của Thế kỷ 22”.
Bên cạnh tầm nhìn về đô thị của chính Klein, triển lãm còn giới thiệu một số nhiếp ảnh gia Châu Á và Nhật Bản, những người soi chiếu thành phố của thế kỷ 21 và cư dân ở đó từ một góc nhìn mới mẻ. Mười hai nghệ sĩ góp mặt trong triển lãm bao gồm William Klein, Naoki Ishikawa + Yasuhiro Morinaga, Kunihiko Katsumata, Shen Chao-Liang, Ayano Sudo, TAKCOM, Yuki Tawada, Sohei Nishino, Mina Park, Satoshi Fujiwara, Takahiro Mizushima và Sachigusa Yasuda.
“NEW PLANET PHOTO CITY – William Klein và Các Nhiếp ảnh gia của Thế kỷ 22”
Taka Kawachi có bề dày kinh nghiệm quốc tế, tốt nghiệp Đại học Nghệ thuật San Francisco, sau đó làm việc tại Thành phố New York với tư cách là biên tập viên sách và giám tuyển trong 15 năm. Trở về Nhật Bản năm 2011. Năm 2016, Kawachi xuất bản cuốn sách đầu tay “Art no Iriguchi (Cánh cửa bước vào Nghệ thuật)”. Các ấn phẩm của ông minh họa những trải nghiệm về nghệ thuật và nhiếp ảnh, và mang đến cho độc giả cơ hội tiếp cận lịch sử cũng như các chủ đề của cả hai khu vực từ góc nhìn độc đáo của ông. Hiện ông là Giám đốc Bộ phận Quốc tế của Benrido tại Kyoto, làm việc để phổ biến quy trình in ảnh Collotype cổ điển và hiếm có, đồng thời đã sản xuất các bộ tác phẩm của Saul Leiter, J.H. Lartigue, v.v. Ấn phẩm mới nhất của ông là “Artists: Masters of Architecture and Design” (Nhà xuất bản Akatsuki).
