Mùa thu/2014

Ryoko Aoki

Chính nhờ truyền thống trong ‘Noh’ mà tôi có thể thử thách nó

Ryoko Aoki

Nghệ sĩ Noh x Âm nhạc Đương đại

Ryoko Aoki đang trên hành trình thổi hồn cho các tác phẩm hợp tác bằng cách kết hợp văn hóa truyền thống Nhật Bản – Noh với âm nhạc đương đại tại châu Âu và Nhật Bản. Việc vững vàng với bổn phận và theo đuổi những sáng tạo mới chính là tinh thần SEEKERS theo cách nhìn của chúng tôi. SIGMA không thể không nhận thấy rằng tư duy của Ryoko Aoki đồng điệu với SIGMA.
Ảnh: Motonobu Okada Styling: Remi Takenouchi Tóc & Trang điểm: Tomomi Fukuchi Trang phục: mame Ống kính: SIGMA 50mm F1.4 DG HSM | Art

Một sự hiện diện xinh đẹp và uy nghi trên sân khấu với giọng kịch Noh trầm và mềm mại hơn tưởng tượng, Ryoko Aoki là một nghệ sĩ tạo ra các tác phẩm thông qua sự kết hợp giữa kịch Noh truyền thống Nhật Bản và âm nhạc đương đại. Cô là nữ diễn viên kịch Noh chuyên nghiệp độc lập đầu tiên và có lẽ là duy nhất trong một thế giới nghệ thuật có từ thế kỷ thứ 7.
“Tôi không hẳn là một diễn viên kịch Noh theo đúng nghĩa đen. Đối với bản thân, tôi không coi những gì mình làm là một diễn viên kịch Noh đơn thuần. Tôi muốn vượt qua những giới hạn, đó là lý do tại sao tôi không dính mắc vào danh xưng đó.”
Được biết đến như hình thức vũ đạo thuần túy duy nhất của Nhật Bản, Noh được cho là hình thức nghệ thuật sân khấu lâu đời nhất trên thế giới. Ryoko Aoki đã luyện tập Noh từ khi còn học trung học cơ sở. Cô tiếp tục việc học tại Đại học Nghệ thuật Tokyo, chuyên ngành âm nhạc truyền thống Nhật Bản, nơi cô tập trung và tiếp tục theo đuổi nghệ thuật Noh truyền thống.
“Tôi đoán bạn có thể nói rằng tôi lớn lên trong một gia đình bình thường. Khi còn nhỏ, tôi học múa ba lê qua việc đọc truyện tranh (cười). Tuy nhiên, tôi dần bắt đầu tự hỏi tại sao ‘dù mình là người Nhật, mình lại tập múa ba lê của phương Tây chứ không phải những thứ từ đất nước mình…’. Vào thời điểm tôi muốn học văn hóa Nhật Bản, tôi đã bị cuốn hút bởi các vở kịch Noh được chiếu thỉnh thoảng trên truyền hình.”
May mắn thay, có một lớp học Noh tại trường văn hóa địa phương và cô đã nhanh chóng đăng ký để luyện tập. Qua hoàn cảnh này, bằng cách tận dụng văn hóa truyền thống, cô muốn thử thách những hình thức biểu đạt sân khấu mới, đó là lý do cô thi vào Đại học Nghệ thuật Tokyo theo lời khuyên của giáo viên.
“Tôi không biết gì về thế giới của Noh, nên tôi rất mong được tạo ra những ý tưởng bằng cách hợp tác với mọi người từ nhiều lĩnh vực khác nhau tại cái nôi của sự sáng tạo như Đại học Nghệ thuật Tokyo. Tuy nhiên, khi nhập học, sinh viên chuyên ngành Noh hầu hết đều là con nhà nòi, và tôi là nữ duy nhất trong khóa. Khoa này giống môi trường của một xã hội phân cấp hơn. Không có sự tương tác với các khoa khác và mỗi ngày chẳng có gì ngoài Noh.”
Mặc dù có lo ngại rằng “truyền thống” và “sáng tạo” là hai thế giới cách biệt, sự huấn luyện nhiệt huyết của một người thầy hàng đầu đã truyền cảm hứng để Ryoko Aoki yêu Noh nhiều hơn nữa. Ngoài ra, người ta nói rằng việc không xuất thân từ một gia đình truyền thống Noh lại là một lợi thế.
“Tôi đã muốn học lên cao học để nghiên cứu chủ đề ‘Phụ nữ và Noh’ nhưng lúc đó lại bắt đầu có sự giao lưu giữa các khoa khác và tôi đã có thể tham gia và biểu diễn một tác phẩm hợp tác với opera. Nhưng, những người xuất thân từ gia đình Noh bị ràng buộc và đơn giản là không thể hòa nhập với các lĩnh vực khác. Ở trong một tình huống mà tôi có thể tự do đã giúp tôi thực hiện những bước đi mới.”
Từ đó trở đi, cô quyết định chạy theo giấc mơ “sáng tạo” của mình. Tiếp tục nghiên cứu tại một trường đại học ở London, cô bắt tay vào việc cố gắng hòa quyện Noh với âm nhạc đương đại.

‘Izutsu’ – được coi là kiệt tác của kịch Noh – đã được làm mới thành một bản nhạc cho thời hiện đại với giọng ca Noh của Ryoko Aoki và sáo trầm (bass flute) của ‘Voice of Wind’ (F. Gardella).

“Mặc dù đã có nỗ lực kết hợp Noh và sân khấu kịch trước đây, nhưng điều đó chưa xảy ra trong lĩnh vực âm nhạc. Tôi nghĩ điều này sẽ thú vị nhưng tôi thấy nó rất khó. Noh không có bản nhạc, vì vậy tôi tự hỏi làm thế nào để kết hợp nó với hệ thống ký âm phương Tây. Không phải song song với nhau hay cái này lấn át cái kia, tôi muốn theo đuổi một hình thức biểu đạt nơi chúng thực sự cân bằng như một tác phẩm thống nhất. Dù trải qua những thời điểm khó khăn, tôi đã gặp được những nhà soạn nhạc tuyệt vời muốn tạo ra thứ âm nhạc tuyệt vời, và chúng tôi cùng nhau làm việc trên những sáng tạo thú vị lấy cảm hứng từ Noh. Chúng tôi hiểu những gì mình đang cố gắng đạt được mà không cần thỏa hiệp, và tôi tin rằng chúng tôi đã có thể tạo ra thứ gì đó đại diện cho tôi một cách kiên định.”
Khi tôi cố gắng đáp ứng ý đồ của những nhà soạn nhạc từ bên ngoài Nhật Bản này, tôi chợt nhận ra điều gì đó khi hát những bản nhạc mới do họ viết.
“Dù tôi có cố gắng tìm kiếm cách thể hiện mà họ mong muốn đến đâu, một phần trong đó sẽ luôn trở thành Noh. Truyền thống kịch Noh Nhật Bản đã ăn sâu vào trong tôi một cách không thể lay chuyển. Tôi chỉ có thể là chính mình chứ không phải ai khác.
Có những lúc tôi cảm thấy mình không thể đi xa hơn nữa, nhưng tôi vẫn tiếp tục vì chính tôi đã khai sinh ra điều này, nên tôi muốn tiếp tục thúc đẩy bản thân.”
Thật không may, ở Nhật Bản hiện nay, có một bộ phận âm nhạc hiện đại có thể quá mơ hồ để công chúng nắm bắt, do đó hoạt động của Ryoko Aoki tập trung chủ yếu quanh Châu Âu.
“Ở Châu Âu, có một niềm tin mạnh mẽ rằng để các nền văn hóa truyền thống tồn tại, các ranh giới phải được phá bỏ cho những sáng tạo mới. Đó là lý do tại sao cũng có chỗ đứng cho sân khấu thực nghiệm. Tuy nhiên, bạn không thể truyền tải quan điểm của mình ở nước ngoài nếu bạn chỉ biết bằng lòng. Tôi nhận thức sâu sắc rằng bạn không có lựa chọn nào khác ngoài việc sử dụng ý chí của chính mình để chinh phục mọi người.”
Những truyền thống được truyền lại hay những điều nên được tạo ra không đến từ những gì xung quanh chúng ta mà luôn đến từ bên trong chính mỗi người. Đó là lý do tại sao chúng ta có thể tiếp tục tiến về phía trước hướng tới mục tiêu của mình. Đây là nơi bắt nguồn khao khát không thể lay chuyển của Ryoko Aoki nhằm mang đến những sáng tạo mới cho thế giới mà cô gọi là sân khấu của mình.

Xuất hiện tại Teatro Real, Madrid, Tây Ban Nha biểu diễn tác phẩm ‘La Conquista De Mexico’ (W. Rihm). www.javierdelreal.com

Nhiếp ảnh gia yêu thích của tôi | Ryoko Aoki

Risaku Suzuki

Như những câu chuyện mở ra trên sân khấu nhà hát

“Cuốn sách ảnh này được xuất bản kèm theo triển lãm năm 2007 tại Bảo tàng Nhiếp ảnh Đô thị Tokyo có tên ‘Suzuki Risaku: Kumano, yuki, sakura’. Đó là một triển lãm để lại ấn tượng to lớn trong tôi. Bản thân không gian phòng trưng bày xuất hiện như một tác phẩm nghệ thuật đơn lẻ, và loạt ảnh của Suzuki — Từ lễ hội lửa ở Kumano, đến tuyết, và sau đó là hoa anh đào — mở ra như một câu chuyện trên sân khấu nhà hát. Tôi cảm thấy có sự tương đồng nhất định với các vở kịch của chính mình. Sẽ tuyệt vời biết bao nếu một ngày nào đó được tạo ra một vở kịch hợp tác với những bức ảnh của Suzuki?” (Ryoko Aoki)

Risaku Suzuki sinh năm 1963 tại Shingu thuộc tỉnh Wakayama, Nhật Bản. Suzuki đã nhận giải thưởng Kimura Ihei lần thứ 25 vào năm 2000. Các ấn phẩm gần đây bao gồm “White” (Edition nord, 2012) và “Atelier of Cezanne” (Nazraeli Press, 2013). Vào tháng 2 năm 2015, Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Marugame Genichiro-Inokuma đã tổ chức một triển lãm cá nhân về các tác phẩm của Suzuki.

Ryoko Aoki

Nghệ sĩ Kịch Noh x Âm nhạc Đương đại

Sinh ra tại tỉnh Oita, Nhật Bản. Tốt nghiệp khoa kịch Noh tại Đại học Nghệ thuật Tokyo (Chuyên vai chính trường phái Kanze). Hoàn thành khóa thạc sĩ tại khoa âm nhạc. Làm việc với các nhạc sĩ và người viết nhạc hiện đại hàng đầu trong nỗ lực tạo ra một thế giới mới của ‘Noh’. Hoạt động tích cực tại Nhật Bản và quốc tế. Phát hành album đầu tay ‘Noh x Contemporary Music’ vào tháng 6 năm 2014.