vol.
Tác giả: Taka Kawachi
2018.07.25
Irving Penn (1917-2009) bắt đầu sự nghiệp nhiếp ảnh vào năm 1943. Trong gần 60 năm, ông gắn bó với nhiếp ảnh chân dung, thời trang và tĩnh vật, trở thành một trong những nhiếp ảnh gia nổi tiếng nhất thế kỷ 20.
Một bộ ảnh đáng chú ý trong sự nghiệp ban đầu của ông có tên là “Small Trades” (tạm dịch: Những nghề nhỏ). Tiêu đề này đề cập đến những người thợ làm bánh, lính cứu hỏa, người quét đường và những người lao động lành nghề khác trong thành phố. Penn bắt đầu thực hiện bộ ảnh này tại Paris vào năm 1950, theo sự ủy quyền của tạp chí Vogue, và hoàn thành vào năm 1951.

Người ta nói rằng Penn được truyền cảm hứng từ bộ ảnh “Petit Métiers” (nghĩa đen trong tiếng Anh là “Small Trades”) của Eugène Atget, ‘cha đẻ của nhiếp ảnh hiện đại’, người đã bất tử hóa Paris vào thời điểm chuyển giao thế kỷ. Tuy nhiên, trong khi ảnh của Atget là những tư liệu về con người Paris cũng như đường phố và các tòa nhà, thì bộ ảnh của Penn lại khác biệt trong cách tiếp cận cơ bản. Penn mời các nhân vật đến tạo dáng bên trong studio của mình, mặc trang phục làm việc thường ngày và mang theo những công cụ họ sử dụng trong nghề. Những bức ảnh thành phẩm cho thấy từng chủ thể trong bản ngã tự nhiên, đời thường nhất và cho chúng ta cảm nhận được niềm tự hào của họ đối với công việc mình làm.
Các bức ảnh được chụp trên phông nền xám (một trong những dấu ấn đặc trưng của Penn) và được chiếu sáng hoàn toàn bằng ánh sáng mặt trời lọt vào studio qua cửa sổ hướng Bắc. Phông nền đơn giản tạo ra hiệu ứng rực rỡ, làm nổi bật những cử chỉ và biểu cảm đặc thù của từng nhân vật — từ những người bán thịt với tạp dề dính máu và thợ làm bánh cầm trên tay chiếc bánh mì tự làm, cho đến những cậu bé bán báo và lính cứu hỏa.
Theo một số nguồn tin, ảnh của Penn ban đầu được chụp ở định dạng vuông nhưng sau đó được cắt cúp (trim) bên trái và bên phải để nhấn mạnh vào trang phục và dáng hình con người của từng chủ thể. Dù thế nào đi nữa, đây là những bức ảnh tràn đầy tiềm năng khám phá. Chỉ cần nhìn vào những bộ quần áo sờn cũ hay những công cụ đã mòn vẹt cũng đủ để chúng ta hình dung ra thói quen và lối sống của thời đại đó.
Sau Paris, Penn tiếp tục thực hiện bộ ảnh với những người lao động ở London và tại quê nhà New York trước khi xuất bản các hình ảnh thành một bộ, chọn những tiêu đề trực diện cho mỗi bức ảnh (“Người bán phô mai, Paris, 1950”, “Người bán báo, London, 1950” hoặc “Lính cứu hỏa nhà máy thép, New York, 1951”).
Trước khi mở cuốn sách ảnh “Small Trades”, bạn có thể mong đợi những tư thế cứng nhắc, thiếu tự nhiên — suy cho cùng người mẫu của Penn đều là nghiệp dư — nhưng hoàn toàn ngược lại, bất kỳ bức ảnh nào bạn chọn cũng cho thấy một con người thoải mái với biểu cảm sống động, như thể được bắt gặp trong giờ nghỉ hút thuốc. Toàn bộ loạt ảnh nói lên tài năng và sự nhạy cảm đáng kinh ngạc của Penn trong việc tìm ra những khoảnh khắc tràn đầy tính nhân văn này.
Tôi tự nhiên bắt đầu tự hỏi, nếu Penn có cơ hội đưa Tokyo vào loạt ảnh này, ông sẽ chọn những người thợ thuộc ngành nghề nào, và ông sẽ khắc họa họ như thế nào?
Taka Kawachi có bề dày kinh nghiệm quốc tế, từng tốt nghiệp Đại học Nghệ thuật San Francisco (Academy of Art University), sau đó làm việc tại Thành phố New York với tư cách là biên tập viên sách và giám tuyển trong 15 năm. Trở về Nhật Bản vào năm 2011. Năm 2016, Kawachi xuất bản cuốn sách đầu tay “Art no Iriguchi (Cánh cửa vào Nghệ thuật)”. Các ấn phẩm của ông minh họa những trải nghiệm về nghệ thuật và nhiếp ảnh, đồng thời mang đến cho độc giả cơ hội tiếp cận với lịch sử và chủ đề của cả hai khu vực này từ góc nhìn độc đáo của ông. Hiện tại, ông là Giám đốc Bộ phận Hải ngoại của Benrido tại Kyoto, làm việc để phổ biến quy trình nhiếp ảnh cổ điển và hiếm có mang tên Collotype, đồng thời đã sản xuất các danh mục đầu tư (portfolio) cho Saul Leiter và J.H. Lartigue, v.v. Ấn phẩm mới nhất của ông là “Artists: Masters of Architecture and Design” (NXB Akatsuki).